1. Czy zleceniobiorca, czy wykonawca dzieła musi mieć wykonane badania wstępne?

Podmiot zatrudniający zleceniobiorców czy wykonawców dzieła również ma wobec nich obowiązki wynikające z art. 211 kp (tj. m.in. obowiązek poddawania się wstępnym, okresowym, kontrolnym i innym zaleconym badaniom lekarskim - pkt 5). Jednak obowiązek ten ciąży na ww. osobach - jak stanowi przepis -  „w zakresie określonym przez pracodawcę lub inny podmiot organizujący pracę". Oznacza to w praktyce, że to pracodawca sam decyduje, czy skieruje zleceniobiorcę na badania lekarskie, czy też nie. Decydując o tym, powinien jednak wziąć pod uwagę ewentualne zagrożenia, jakie mogą wiązać się z pracą danego rodzaju

Uwaga! Warto te kwestie przesądzić w umowie zlecenia, jak również to, która ze stron ponosi koszty badań (w przypadku umów cywilnoprawnych przepisy tego nie przesądzają).

2. Kiedy nie trzeba ponawiać badań wstępnych przy kolejnym zatrudnieniu w tym samym zakładzie?

Jeśli pracownik przyjmowany jest ponownie do pracy u danego pracodawcy na
to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej, nie podlega on badaniom wstępnym.

W razie jakiejkolwiek przerwy w zatrudnieniu trzeba wykonać ponowne badania wstępne, nawet jeśli pracownik wraca na swoje dawne stanowisko (patrz: wyrok NSA we Wrocławiu z 2 lutego 1999 r., IISA/Wr 975/97, Pr.Pracy 1999/6/45, Pr.Pracy 1999/8/39). Jednak - zdaniem autorki tekstu - nie jest to konieczne, jeśli np. poprzednia umowa rozwiązuje się w piątek, a kolejna zostaje nawiązana od poniedziałku, o ile sobota i niedziela są w zakładzie dniami wolnymi od pracy.

3. Czy w razie zmiany pracodawcy trzeba zlecać nowe badania kontrolne?

Co do zasady zmiana pracodawcy powoduje konieczność skierowania pracownika na nowe badania, mimo ważności badań poprzednich (nawet, jeśli pracownik ma wykonywać identyczną pracę, jak poprzednio). Nie jest to konieczne jedynie w przypadku przejęcia zakładu (przejścia pracowników na innego pracodawcę) w trybie art. 23¹ kp. - o ile pracownicy wykonują dotychczasową pracę i nie zmieniły się zagrożenia zdrowotne.

Nawet jeśli pracodawca przejmujący przesunie pracownika przejmowanego na inne stanowisko (na mocy wypowiedzenia czy porozumienia zmieniającego), nie musi wysyłać go ponownie na badania, chyba, że na nowym stanowisku wystąpią nowe zagrożenia, czy charakter pracy będzie inny, np. jeśli pracodawca przesunie pracownika na stanowisko, na którym praca wykonywana jest także w nocy.

We wrześniowym numerze „Aktualności kadrowych" znajdziesz także wyjaśnienie kilkunastu pozostałych wątpliwości z praktyki, dotyczących badań bhp (możesz zamówić 1. numer bezpłatnie). Oto pytania, na które znajdziesz odpowiedź:

4. Czy w razie czasowego powierzenia innych obowiązków (wg art. 42 § 4 kp) trzeba zlecać badania?

5. Czy data następnych badań lekarskich na zaświadczeniu z badań kontrolnych anuluje datę z poprzednio wydanego zaświadczenia z badań okresowych?

6. Czy pracownik wracający po długiej chorobie do pracy może udać się na urlop bez badań kontrolnych?

7. Czy można wymagać od kandydata do pracy, żeby przed podpisaniem umowy wykonał i opłacił badania wstępne, albo, żeby pracownik „założył" za badania kontrole?

8. Czy pracodawca musi zwrócić nawet koszty dojazdu na badania?

9. Czy pracodawca ma uznać orzeczenie od lekarza specjalisty, u którego pracownik się leczył lub z ośrodka medycyny pracy, z którym zakład nie ma podpisanej umowy?

10. Gdzie przechowywać orzeczenia lekarskie? Czy przechowywać oryginały, czy kserokopie orzeczeń?

11. Czy na zaświadczeniu powinny być wskazane "zagrożenia" zaznaczone w skierowaniu na badania, np. „zdolny do pracy na wysokości"?

12. Czy wolno wręczyć pracownikowi wypowiedzenie po 30 dniach choroby, a przed badaniami kontrolnymi?

13. Co zrobić, jeśli mija już termin ważności badań okresowych a pracownik ich nie wykonuje?

Uwaga! Można zamówić 1. numer „Aktualności kadrowych" bezpłatnie, a następnie zdecydować o dalszej (płatnej) prenumeracie, lub zrezygnować z niej. Pierwszego numeru bezpłatnego nie trzeba odsyłać, nawet w przypadku rezygnacji z prenumeraty.

Podstawa prawna:

art. 42 § . 4, art. 211, art. 229 § 1- § 3 , art. 231 § 1 k.p.

art. 12 ust. 1 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.),

§ 2 ust. 5 pkt 1 i pkt 2, § 3 ust. 1 rozporządzenia MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników (...) (Dz. U. Nr 69, poz. 332 ze zm.),

art. 39l ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm.),

§ 2 rozporządzenia MPiPS z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1990 ze zm).