Elementy obowiązkowe
Zapisy umowy o pracę można podzielić na obowiązkowe i dobrowolne. Obowiązkowo w umowie o pracę należy określić:
- strony umowy,
- rodzaj umowy,
- datę jej zawarcia,
- rodzaj pracy,
- miejsce wykonywania pracy,
- wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
- wymiar czasu pracy,
- termin rozpoczęcia pracy.
Jednakże brak któregoś z wymienionych wyżej elementów (z wyjątkiem rodzaju pracy) nie powoduje nieważności zawartej umowy o pracę.
Umowę powinieneś sporządzić na piśmie najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy. Jednakże niezachowanie tej formy nie powoduje nieważności umowy. Ważna będzie także umowa zawarta ustnie lub w sposób dorozumiany - kiedy pracownik przystępuje do pracy, a Ty na to się godzisz. W takim przypadku, do końca dniówki, musisz pracownikowi na piśmie potwierdzić ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.

Postanowienia dobrowolne
Oprócz elementów obowiązkowych strony mogą też umieścić liczne dodatkowe elementy, takie jak np.:
- gwarancje uzupełniających świadczeń dla pracownika, np. telefon komórkowy, opieka medyczna,
- klauzulę o możliwości rozwiązania umowy za 2-tygodniowym wypowiedzeniem (w umowach na czas określony),
- przywileje dla pracownika, np. indywidualny rozkład czasu pracy, skrócony wymiar czasu pracy,
- obowiązek zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa.

Swoboda formułowania umów - ograniczona
Co do zasady strony mogą dowolnie regulować treść zawieranej przez siebie umowy o pracę, pod warunkiem że jej postanowienia nie są mniej korzystne niż:
1) regulaminy (pracy, wynagradzania itp.), układy zbiorowe pracy, akty wykonawcze (np. rozporządzenia), ustawy i wiążące Polskę umowy międzynarodowe oraz Konstytucja RP,
2) zasady współżycia społecznego,
3) zasada równego traktowania w zatrudnieniu.
Natomiast treść umowy o pracę może być ukształtowana bardziej korzystnie, niż wynika to z wyżej wymienionych przepisów i zasad.
Wartości uznanych w społeczeństwie nie wolno naruszać.
Inną ważną rzeczą, o której należy pamiętać przy zawieraniu umowy o pracę, są zasady współżycia społecznego. Nie można więc zawrzeć umowy, która byłaby sprzeczna z uznanymi w społeczeństwie wartościami.

Przykład
Prezes spółki sp. z o.o. znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej tuż przed odejściem pozmieniał umowy kilku swoim znajomym nadal tam zatrudnionym w ten sposób, że otrzymali oni podwyżkę wynagrodzenia o 100%. Takie postępowanie może być uznane za naruszenie zasad współżycia społecznego i być kwestionowane przez spółkę.

Przykład
W umowie o pracę pracownik zobowiązał się, że przez okres zatrudnienia u pracodawcy nie zmieni swojego miejsca zamieszkania, by nie wydłużać drogi dojazdu do pracy. Jest to niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Taki zapis nie wiąże pracownika.

Przepisy zamiast postanowień umowy

Jeśli przekroczysz granice swobody kształtowania treści umowy o pracę, w miejsce nieważnych postanowień mogą wejść odpowiednie przepisy prawa pracy, albo postanowienia niedyskryminacyjne.

Przykład
W umowie o pracę zapisano, że pracownik zobowiązuje się pracować przez 8 godzin na dobę, a w pozostałym czasie (reszta doby) pozostawać na dyżurze telefonicznym. Taki zapis jest niezgodny z art. 1515 § 2 kp, który stanowi, że czas dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku. Po 8 godzinach pracy
i 5 godzinach dyżuru pracownik będzie mógł zatem bez żadnych konsekwencji odmówić dyżurowania, tak by mieć zapewniony nieprzerwany 11-godzinny odpoczynek. Zapis nieprawidłowy nie ma bowiem mocy prawnej.

Podstawa prawna:

• art. 9 § 2, § 3, § 4, art. 18, art. 22 § 1, art. 29 kp,
• art. 58 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 kp.